Niemieckie rozporządzenie o wodzie pitnej: obowiązki użytkowników instalacji i wynajmujących
Niemieckie rozporządzenie o wodzie pitnej (Trinkwasserverordnung, TrinkwV) z 20 czerwca 2023 r. nakłada odpowiedzialność na użytkownika instalacji zaopatrzenia w wodę. Dla budynków oznacza to: zlecać badania wybranych instalacji na obecność legionelli, zgłaszać nieprawidłowe wyniki badań i usuwać usterki, stosować wyłącznie dopuszczone środki uzdatniania, zlecać badania akredytowanym laboratoriom i informować konsumentów. To, który obowiązek ma zastosowanie, zależy od instalacji oraz od tego, czy woda jest udostępniana w ramach działalności gospodarczej, czy publicznej.

Kto jest użytkownikiem instalacji w rozumieniu niemieckiego rozporządzenia o wodzie pitnej?
Użytkownikiem instalacji (Betreiber) jest według § 2 pkt 3 TrinkwV „przedsiębiorca lub inny posiadacz instalacji zaopatrzenia w wodę”. Budynek z instalacją wody pitnej jest budynkową instalacją zaopatrzenia w wodę (Gebäudewasserversorgungsanlage): instalacją, z której woda pitna z publicznego zaopatrzenia jest dostarczana konsumentom za pośrednictwem instalacji wody pitnej (§ 2 pkt 2 lit. e). Rozporządzenie wyróżnia ponadto instalacje mobilne, na przykład na pokładzie pojazdów, oraz instalacje czasowe, takie jak na festynach.
Wiele obowiązków zależy od tego, w jaki sposób woda jest udostępniana:
- Działalność gospodarcza (gewerbliche Tätigkeit) to udostępnianie wody pitnej w ramach wynajmu lub innej samodzielnej, regularnej działalności nastawionej na zysk (§ 2 pkt 8).
- Działalność publiczna (öffentliche Tätigkeit) to udostępnianie dla nieokreślonego, zmieniającego się kręgu osób, niepowiązanych ze sobą relacjami osobistymi (§ 2 pkt 9).
Jakie obowiązki ma użytkownik instalacji?
| Obowiązek | Kiedy obowiązuje | Podstawa prawna |
|---|---|---|
| Zgłoszenie do urzędu zdrowia (Gesundheitsamt): budowa, uruchomienie, istotna zmiana, zmiana właściciela, wyłączenie z eksploatacji | w budynkach tylko wtedy, gdy woda jest udostępniana w ramach działalności publicznej; w instalacjach mobilnych przy działalności gospodarczej lub publicznej | § 11 TrinkwV |
| Badanie na obecność legionelli | podgrzewacze wody pitnej o pojemności powyżej 400 litrów lub powyżej 3 litrów w przewodzie ciepłej wody, do tego prysznice lub inne rozpylanie wody, udostępnianie w ramach działalności gospodarczej lub publicznej; nie w domach jedno- i dwurodzinnych | § 31 TrinkwV |
| Pierwsze badanie nowej instalacji na obecność legionelli | w ciągu trzech do dwunastu miesięcy po uruchomieniu | § 31 ust. 4 |
| Wyłącznie akredytowane laboratoria | dla wszystkich badań według rozporządzenia, łącznie z pobieraniem próbek | § 39 ust. 1 |
| Obowiązki przy 100 jtk (jednostkach tworzących kolonie) legionelli na 100 ml | niezwłocznie zgłosić, wyjaśnić przyczynę, sporządzić pisemną ocenę ryzyka, podjąć środki | § 51 ust. 1 |
| Informowanie konsumentów | w przypadku wyników badań na legionellę niezwłocznie o ocenie ryzyka i ograniczeniach w użytkowaniu | § 52 ust. 3 |
| Wyłącznie dopuszczone środki uzdatniania | przy każdym uzdatnianiu, także przy dezynfekcji | § 19 ust. 3, lista według § 20 |
| Informowanie o uzdatnianiu | pisemnie o rozpoczęciu stosowania środka uzdatniania i jego stężeniu | § 26 ust. 1 |
| Odpowiednie materiały | materiały mające kontakt z wodą pitną nie mogą na przykład sprzyjać rozmnażaniu się mikroorganizmów; materiały organiczne muszą odpowiadać podstawie oceny Federalnego Urzędu Ochrony Środowiska (UBA) | §§ 13, 14, 15 |
Źródło: niemieckie rozporządzenie o wodzie pitnej z 20 czerwca 2023 r. (po niemiecku), dostęp: 21 września 2026. Tabela jest streszczeniem i nie zastępuje brzmienia przepisów.
Co obowiązuje wynajmujących i zarządców nieruchomości?
Według § 2 pkt 8 wynajem jest działalnością gospodarczą. Jeżeli wynajmowany budynek mieszkalny spełnia kryteria § 31, czyli podgrzewacze wody pitnej o pojemności powyżej 400 litrów lub powyżej 3 litrów w przewodzie ciepłej wody oraz prysznice, użytkownik instalacji musi co najmniej co trzy lata zlecać badanie wody pitnej na obecność legionelli. Domy jedno- i dwurodzinne są wyłączone.
Jeżeli wynik badania wynosi 100 jtk na 100 ml lub więcej, mają zastosowanie obowiązki z § 51: zgłoszenie, wyjaśnienie przyczyny, ocena ryzyka, środki; ponadto należy poinformować najemców zgodnie z § 52. Poszczególne kroki opisuje strona Wynik badania na legionellę: co teraz robić.
Co obowiązuje szkoły, kliniki i inne placówki publiczne?
Jeżeli woda pitna jest udostępniana w ramach działalności publicznej, badanie na legionellę obowiązuje co najmniej raz w roku, o ile spełnione są kryteria § 31. Po trzech kolejnych latach bez zastrzeżeń urząd zdrowia może wydłużyć odstęp do trzech lat (§ 31 ust. 3). Nie dotyczy to placówek według § 23 ust. 5 ustawy o ochronie przed zakażeniami (Infektionsschutzgesetz), placówek opiekuńczych ani placówek z pacjentami, u których ryzyko zakażenia legionellą jest wyższe. Ponadto budynków publicznych dotyczy obowiązek zgłoszenia według § 11 ust. 1.
Co obowiązuje instalacje mobilne i czasowe?
Instalacje mobilne to według § 2 pkt 2 lit. d instalacje ruchome, w tym instalacje na pokładzie pojazdów lądowych, jednostek pływających i statków powietrznych. Obowiązek zgłoszenia według § 11 i badanie na legionellę według § 31 są tam powiązane z działalnością gospodarczą lub publiczną; częstotliwość badań określa urząd zdrowia. Wynajmowany kamper jest zatem objęty działalnością gospodarczą, pojazd używany wyłącznie prywatnie według naszej oceny z reguły nie. Badanie na legionellę według § 31 obowiązuje jednak tylko wtedy, gdy dodatkowo spełnione są kryteria dotyczące pojemności i pryszniców.
Instalacje czasowe, takie jak zaopatrzenie w wodę pitną na festynach, należy zgłosić do urzędu zdrowia jak najwcześniej. Wskazówki DVGW na ten temat opisane są na stronie Wąż do wody pitnej oraz na stronie Płukanie i dezynfekcja.
Najczęstsze pytania dotyczące niemieckiego rozporządzenia o wodzie pitnej
Czy jako wynajmujący muszę zlecić badanie wody pitnej na legionellę?
Tak, jeżeli instalacja spełnia kryteria § 31 TrinkwV: podgrzewacze wody pitnej o pojemności powyżej 400 litrów lub powyżej 3 litrów w co najmniej jednym przewodzie ciepłej wody, do tego prysznice lub inne rozpylanie wody. Wynajem uznaje się za działalność gospodarczą; badanie przypada co najmniej co trzy lata. Domy jedno- i dwurodzinne są wyłączone.
Czy obowiązek badania na legionellę dotyczy także domu jednorodzinnego?
Nie. § 31 ust. 1 pkt 3 TrinkwV wyłącza instalacje zaopatrzenia w wodę w domach jedno- i dwurodzinnych z obowiązku badania. Kto zleca tam badanie dobrowolnie i otrzymuje podwyższony wynik, powinien go najlepiej omówić z urzędem zdrowia lub z wyspecjalizowaną firmą.
Co muszę zgłosić do urzędu zdrowia?
Według § 11 ust. 1 TrinkwV między innymi budowę, uruchomienie i ponowne uruchomienie, istotne zmiany budowlane lub techniczno-eksploatacyjne, przejście własności lub prawa użytkowania oraz wyłączenie z eksploatacji. Dla budynków dotyczy to tylko sytuacji, gdy woda pitna jest udostępniana w ramach działalności publicznej. Jeżeli zostanie osiągnięta techniczna wartość działania dla legionelli, użytkownik instalacji zgłasza to niezwłocznie według § 51. Odpada to tylko wtedy, gdy posiada dowód, że akredytowane laboratorium już zgłosiło wynik badania.
Kto może pobierać próbki wody pitnej?
Badania według niemieckiego rozporządzenia o wodzie pitnej, łącznie z pobieraniem próbek, mogą przeprowadzać wyłącznie akredytowane laboratoria (§ 39 ust. 1). Kraje związkowe publikują wykazy tych laboratoriów. Więcej na stronie Pobieranie próbek i pomiary.
Czy wolno samodzielnie dodawać środek dezynfekcyjny do wody pitnej?
Według § 19 ust. 3 TrinkwV przy uzdatnianiu wolno stosować wyłącznie substancje z listy według § 20. Kto uzdatnia wodę pitną, informuje konsumentów zgodnie z § 26 o zastosowaniu i stężeniu. Lista UBA wymaga przy stałym uzdatnianiu codziennej kontroli pozostałego stężenia przez przeszkolony personel. Jeżeli przyczyną niespełnienia wymagań mikrobiologicznych jest stan instalacji wody pitnej, wodę pitną można tam według § 23 ust. 3 dezynfekować tylko na polecenie urzędu zdrowia, a użytkownik instalacji musi przeprowadzić sanację instalacji. W przypadku dezynfekcji własnego zbiornika na wodę w kamperze lub łodzi obowiązuje instrukcja dozowania.
Źródła
- § 2 TrinkwV: definicje pojęć (po niemiecku)
- § 11 TrinkwV: obowiązki zgłoszeniowe (po niemiecku)
- § 31 TrinkwV: badanie na legionellę (po niemiecku)
- § 39 TrinkwV: akredytowane laboratoria (po niemiecku)
- § 51 TrinkwV: środki po osiągnięciu technicznej wartości działania (po niemiecku)
- § 52 TrinkwV: informowanie konsumentów (po niemiecku)
- § 19 TrinkwV: uzdatnianie oraz § 26 TrinkwV: informowanie o uzdatnianiu (po niemiecku)
Ta strona nie zastępuje porady prawnej ani informacji urzędu zdrowia. Rozstrzygająca jest każdorazowo obowiązująca wersja niemieckiego rozporządzenia o wodzie pitnej.