Pobieranie próbek i pomiary: jak bada się wodę pitną
Badania według niemieckiego rozporządzenia o wodzie pitnej (Trinkwasserverordnung, TrinkwV), łącznie z pobieraniem próbek, mogą przeprowadzać wyłącznie akredytowane laboratoria (§ 39 TrinkwV). Które laboratoria zostały dopuszczone, publikują kraje związkowe. Kto stale uzdatnia wodę pitną środkiem uzdatniania, zleca codzienną kontrolę stężenia resztkowego przez przeszkolony personel; dla chloru wolnego istnieje do tego znormalizowana metoda kolorymetryczna.
Kto może pobierać i badać próbki wody pitnej?
Według § 39 ust. 1 TrinkwV wymagane na podstawie rozporządzenia badania, łącznie z pobieraniem próbek, mogą być przeprowadzane wyłącznie przez dopuszczone do tego akredytowane laboratoria. Użytkownik instalacji zleca badanie takiemu laboratorium. Dopuszczenia udzielają kraje związkowe; muszą one publikować wykazy swoich dopuszczonych laboratoriów wraz z zakresem badań (§ 40 ust. 2). W Bawarii właściwy jest Bawarski Urząd ds. Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywności (LGL), w Berlinie Berliński Urząd ds. Zdrowia i Spraw Socjalnych (Landesamt für Gesundheit und Soziales). Zestawienie z odnośnikami do wykazów wszystkich krajów związkowych udostępnia urząd bawarski.
Jak przebiega pobieranie próbek na legionellę?
Do badania na legionellę należy pobierać próbki w kilku reprezentatywnych miejscach (§ 41 ust. 4 TrinkwV). Jak to zrobić, opisuje zalecenie Federalnego Urzędu Ochrony Środowiska (UBA) dotyczące badań systemowych w aktualnej wersji z 13 października 2025:
- na wylocie przewodu ciepłej wody z podgrzewacza wody pitnej,
- w miejscu powrotu przewodu cyrkulacyjnego do podgrzewacza wody pitnej,
- na obwodzie instalacji, w punktach czerpalnych podłączonych możliwie krótkim przewodem przyłączeniowym do końca pionów.
Rozporządzenie o wodzie pitnej wymaga dla badania systemowego pobierania próbek według DIN EN ISO 19458, cel b. Próbki pobiera się przy tym bez perlatora i innych nakładek oraz po dezynfekcji punktu czerpalnego; w przypadku legionelli według zalecenia UBA z 13 października 2025 przed pobraniem próbki spuszcza się 1 litr wody.
Co oznaczają cele a, b i c?
| Cel według DIN EN ISO 19458 | Co jest badane | Jak pobiera się próbki |
|---|---|---|
| Cel a | woda w przewodzie zaopatrzeniowym | po dokładnym przepłukaniu; przy badaniach na legionellę tylko dla szczególnych zagadnień |
| Cel b | woda w instalacji wody pitnej, z reguły bez armatury | bez perlatora i nakładek, punkt czerpalny zdezynfekowany, płukany tylko minimalnie |
| Cel c | woda w stanie, w jakim jest użytkowana | przez perlator, bez dezynfekcji, bez wcześniejszego płukania; wskazuje lokalną kontaminację na armaturze |
Źródła: zalecenie UBA z 13 października 2025; zalecenia kraju związkowego Szlezwik-Holsztyn dotyczące pobierania próbek (2013, 2023); dla celu a dodatkowo publikacja fachowa. Sama norma jest płatna.
Jakie parametry są badane?
| Powód | Parametry | Źródło |
|---|---|---|
| Badanie na legionellę w budynku | Legionella spec.; techniczna wartość działania 100 jtk (jednostek tworzących kolonie) na 100 ml | § 31 i załącznik 3 część II TrinkwV |
| Instalacja czasowa na festynach | co najmniej bakterie grupy coli, E. coli, liczba kolonii w 22 °C i w 36 °C | DVGW twin nr 15 (czerwiec 2026) |
| Unit stomatologiczny w gabinecie stomatologicznym | liczba kolonii, wartość orientacyjna 100 na ml; legionella, wartość orientacyjna poniżej 1 jtk na ml | zalecenie KRINKO (Komisja ds. Higieny Szpitalnej i Zapobiegania Zakażeniom przy Instytucie Roberta Kocha) z 2006 r. |
Jak mierzy się stężenie resztkowe środka dezynfekcyjnego?
Kto stale uzdatnia wodę pitną środkiem uzdatniania, musi codziennie badać pozostałe po uzdatnianiu stężenie; kontrolę prowadzi przeszkolony personel (lista UBA według § 20, tabela 1a). Wydział Zdrowia miasta Monachium (Gesundheitsreferat München) wymaga, aby stężenie określać codziennie przy punkcie czerpalnym najbliższym punktu dozowania, w razie potrzeby dodatkowo w miejscach niekorzystnych hydraulicznie, i dokumentować wynik.
Dla chloru wolnego i chloru całkowitego norma DIN EN ISO 7393-2 opisuje metodę kolorymetryczną do kontroli rutynowych, tak zwaną metodę DPD; wynik odczytuje się przez porównanie barw lub fotometrem. Dla dwutlenku chloru istnieją własne metody pomiaru. Którą z nich zastosować w Państwa instalacji, najlepiej wyjaśnić z Państwa laboratorium.
Najczęstsze pytania dotyczące pobierania próbek i pomiarów
Czy można samodzielnie przetestować własną wodę pitną?
Szybki test można wykonać w każdej chwili, nie zastępuje on jednak badania według niemieckiego rozporządzenia o wodzie pitnej. Takie badanie, łącznie z pobieraniem próbek, mogą przeprowadzać wyłącznie akredytowane laboratoria (§ 39 ust. 1 TrinkwV).
Gdzie znajdę akredytowane laboratorium?
Każdy kraj związkowy publikuje wykaz akredytowanych laboratoriów wraz z zakresem ich badań (§ 40 ust. 2 TrinkwV). Bawarski Urząd ds. Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywności udostępnia zestawienie z odnośnikami do wszystkich wykazów krajów związkowych.
Gdzie pobiera się próbki do badania na legionellę?
Na wylocie ciepłej wody z podgrzewacza wody pitnej, w miejscu powrotu cyrkulacji oraz w punktach czerpalnych na końcu pionów. Tak opisuje to zalecenie Federalnego Urzędu Ochrony Środowiska z 13 października 2025.
Czy muszę dokumentować stężenie resztkowe środka dezynfekcyjnego?
Przy stałym uzdatnianiu tak: kontrolować i dokumentować codziennie. Przewidują to lista UBA i wskazówki Wydziału Zdrowia miasta Monachium. Przy dezynfekcji instalacji, po której woda jest odprowadzana, stała kontrola odpada; tam po płukaniu sprawdza się, czy instalacja znów dostarcza wodę pitną o nienagannej jakości.
Źródła
- § 39 TrinkwV, § 40 TrinkwV, § 41 TrinkwV (po niemiecku)
- Federalny Urząd Ochrony Środowiska: badania systemowe instalacji wody pitnej na legionellę, stan na 13 października 2025 (po niemiecku)
- Szlezwik-Holsztyn: uzupełniające zalecenie dotyczące pobierania próbek i oceny legionelli (2023, po niemiecku)
- Szlezwik-Holsztyn: pobieranie próbek wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (2013, po niemiecku)
- Bawarski Urząd ds. Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywności (LGL): dostęp internetowy do wykazów akredytowanych laboratoriów (po niemiecku)
- Wydział Zdrowia miasta Monachium: wskazówki dotyczące stosowania środków dezynfekcyjnych (2025, po niemiecku)
- DIN EN ISO 7393-2 w DIN Media (po niemiecku)
Ta strona nie zastępuje porady prawnej ani informacji urzędu zdrowia (Gesundheitsamt) lub laboratorium.